Ngày 13 tháng 8, giới đầu tư bắt đầu xì xào về một cú IPO lịch sử: Anthropic, startup AI do Dario Amodei sáng lập, có thể niêm yết vào tháng 10 với mức định giá 2 nghìn tỷ USD, thậm chí cao hơn. Con số này vượt qua SpaceX, biến Anthropic thành vụ IPO lớn nhất từ trước đến nay. Sáu nhà đầu tư tiết lộ rằng, với doanh thu tăng phi mã, công ty năm tuổi này dự kiến huy động vốn công khai vào mùa thu, và mức định giá có thể tăng gấp đôi so với hiện tại.
Nghe quen không? Năm 2017, tôi 31 tuổi, từng chứng kiến các dự án ICO hứa hẹn doanh thu ảo, định giá hàng tỷ USD chỉ sau vài tháng. Khi đó, tôi đã dành ba tháng phân tích tokenomics của 20 dự án lớn, phát hiện hơn 70% có cấu trúc thanh khoản không bền vững. Tôi viết báo cáo cảnh báo, nhưng bị lãnh đạo bỏ qua vì cho rằng tôi quá bi quan. Kết quả, thị trường ICO sụp đổ 80% vào cuối 2018.
Hôm nay, Anthropic có gì khác? Các nhà đầu tư dựa trên doanh thu hàng năm ước tính (dựa trên hiệu suất gần đây) để đưa ra con số 100-120 tỷ USD vào cuối 2026, tăng hơn 10 lần so với hiện tại. Một nhà đầu tư nhận xét: 'Nếu Anthropic đạt tốc độ tăng trưởng 800% mỗi năm, ngay cả với ước tính thận trọng, tỷ lệ giá trên thu nhập (P/E) có thể đạt 30 lần, tương ứng với tổng vốn hóa 3 nghìn tỷ USD.'
Nhưng tôi – một nhà nghiên cứu CBDC, người đã sống sót qua ba chu kỳ crypto – thấy điều này giống hệt câu chuyện 'DeFi Summer' hay 'NFT mania'. Đó là lúc thanh khoản toàn cầu dồi dào, lãi suất thấp, và các nhà đầu tư mạo hiểm đổ tiền vào bất kỳ thứ gì có chữ AI.
Hãy nhìn vào bức tranh vĩ mô. Fed đang giữ lãi suất cao, nhưng bảng cân đối kế toán vẫn phình to. Các ngân hàng trung ương châu Á đang bơm thanh khoản để kích thích kinh tế. Dòng vốn VC vào AI năm 2024 đã vượt 100 tỷ USD, theo PitchBook. Khi thanh khoản tràn ngập, các tài sản rủi ro cao – từ crypto đến AI startup – đều được định giá lại.
Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là: Liệu Anthropic có thể duy trì tăng trưởng 800%? Khi tôi phân tích dữ liệu của Uniswap v2 vào năm 2020, tôi phát hiện rằng thanh khoản DeFi tương quan chặt chẽ với chu kỳ nới lỏng định lượng. Khi Fed ngừng in tiền, thanh khoản khô cạn, và các giao thức mất 40% LP chỉ trong 7 ngày. Nếu Anthropic phụ thuộc vào dòng vốn nóng từ các quỹ đầu tư mạo hiểm, một khi thị trường điều chỉnh, con số 2 nghìn tỷ có thể tan thành mây khói.
Góc nhìn ngược chiều: Giới đầu tư đang cố gắng 'decoupling' AI khỏi crypto, nhưng thực tế, cả hai đều là tài sản phụ thuộc vào thanh khoản toàn cầu. Khi lãi suất giảm, Bitcoin tăng; khi Fed phát tín hiệu hawkish, AI startup cũng chịu áp lực. Năm 2022, tôi dự đoán chính xác đáy Bitcoin ở mức 15.000-16.000 USD dựa trên chỉ số thanh khoản toàn cầu. Bài học tương tự áp dụng cho Anthropic: Định giá cao không phải là dấu hiệu của sức mạnh nội tại, mà là của dòng tiền rẻ.
Điều gì sẽ xảy ra nếu Anthropic thất bại? Nó sẽ tạo ra hiệu ứng domino: các startup AI khác mất giá trị, quỹ đầu tư mạo hiểm rút vốn, và thị trường crypto – vốn đã liên kết chặt chẽ với AI qua các token như Render, Akash – cũng lao dốc. Nhưng nếu Anthropic thành công, nó có thể mở ra kỷ nguyên mới: các công ty AI niêm yết trở thành 'nơi trú ẩn' cho dòng vốn crypto, giống như MicroStrategy đã làm với Bitcoin.
Kết luận: Tôi không nói rằng định giá 2 nghìn tỷ là bong bóng. Tôi nói rằng nó là một tín hiệu thanh khoản vĩ mô. Khi tiền rẻ chảy vào AI, crypto cũng được hưởng lợi – nhưng rủi ro điều chỉnh luôn rình rập. Câu hỏi cuối cùng: Liệu bạn có sẵn sàng mua Anthropic ở mức P/E 30 lần, hay ưu tiên các tài sản có tính thanh khoản thực sự như Bitcoin?