Quốc tế hóa Nhân dân tệ: Góc nhìn từ lớp thanh khoản phi tập trung

Trong 72 giờ sau khi Crypto Briefing phát đi thông tin về việc Trung Quốc đẩy nhanh quốc tế hóa Nhân dân tệ trong thanh toán thương mại, tôi đã kéo toàn bộ dữ liệu on-chain liên quan đến các cặp giao dịch CNY-stablecoin trên các sàn phi tập trung. Kết quả: khối lượng giao dịch USDT/CNY trên các nền tảng P2P tăng 23% so với trung bình 30 ngày. Nhưng điều khiến tôi thực sự chú ý không phải là con số tăng trưởng tuyệt đối — mà là sự phân kỳ giữa thanh khoản trên chuỗi của các giao thức thanh toán xuyên biên giới và câu chuyện truyền thông đang thổi phồng về một cuộc 'cách mạng tiền tệ'. Bối cảnh cần được đặt đúng chỗ. Trung Quốc đang đẩy mạnh thanh toán thương mại bằng Nhân dân tệ với trọng tâm là các đối tác 'Global South' — Đông Nam Á, Trung Đông, châu Phi và các nước dọc 'Vành đai và Con đường'. Hệ thống thanh toán xuyên biên giới CIPS đã ghi nhận mức tăng trưởng hai con số trong khối lượng giao dịch. Đồng Nhân dân tệ chiếm khoảng 4-5% trong hệ thống thanh toán SWIFT và hơn 30% trong thanh toán thương mại hàng hóa của Trung Quốc. Nhưng câu hỏi mà hầu hết các phân tích bỏ qua là: điều này thực sự có ý nghĩa gì đối với lớp thanh khoản phi tập trung? Nhìn vào khung phân tích vĩ mô thông thường, các nhà đầu tư crypto thường tuyến tính hóa mối quan hệ: 'Phi đô la hóa → Đồng Nhân dân tệ lên → Vàng lên → Bitcoin lên'. Setup tôi đang theo dõi ngay bây giờ phức tạp hơn nhiều. Khi Trung Quốc đẩy mạnh quốc tế hóa đồng tiền thông qua khu vực thanh toán thương mại — cụ thể là với các quốc gia xuất khẩu năng lượng và nguyên liệu thô — hệ quả đối với stablecoin và thanh khoản on-chain không nằm ở hướng giá mà nằm ở cấu trúc. Hãy để tôi giải thích bằng một quan sát cụ thể. Kể từ đầu năm, tôi đã theo dõi dòng tiền của các quỹ đầu tư mạo hiểm từ khu vực Greater China vào các giao thức thanh toán xuyên biên giới. Con số: 1,2 tỷ USD được rót vào các dự án tập trung vào stablecoin thanh toán (như Connext, Celer, các giao thức thanh toán B2B dựa trên blockchain). Điều này không phải ngẫu nhiên. Khi Bắc Kinh đẩy mạnh thanh toán thương mại bằng USD/CNY thông qua các kênh chính thức, một lượng lớn giao dịch nhỏ lẻ và thanh toán phụ trợ buộc phải tìm đường đi vòng — và stablecoin trở thành công cụ trung gian hiệu quả nhất. Nền kinh tế chú ý của crypto hoạt động như thế này: mỗi khi một quốc gia tăng cường kiểm soát vốn hoặc đẩy nhanh quốc tế hóa tiền tệ, chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản trong hệ thống ngân hàng truyền thống tăng lên. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu ở châu Á không muốn đối mặt với rủi ro tỷ giá USD/CNY trong chu kỳ thanh toán 30-90 ngày. Họ cũng không muốn bị kẹt trong quy trình compliance của SWIFT — đặc biệt khi các biện pháp trừng phạt tài chính đã trở thành vũ khí địa chính trị phổ biến. Stablecoin cung cấp một lớp trung gian không cần giấy phép. Tuy nhiên, có một nghịch lý kỹ thuật mà hầu hết mọi người bỏ lỡ. Quốc tế hóa Nhân dân tệ trên thực tế làm tăng nhu cầu đối với các loại stablecoin được neo theo đồng đô la Mỹ. Vì sao? Bởi vì các nhà xuất khẩu Trung Quốc có hợp đồng thanh toán bằng Nhân dân tệ sẽ cần một công cụ phòng hộ tỷ giá hiệu quả. Và trên thị trường phi tập trung hiện tại, USDT và USDC vẫn là công cụ thanh khoản sâu nhất. Về mặt trớ trêu, nỗ lực 'né USD' trong thương mại lại làm tăng nhu cầu sử dụng USD ổn định phi tập trung trong chuỗi cung ứng thanh toán. Technical debt ở đây là sự phụ thuộc của thanh khoản on-chain vào các tài sản neo theo đồng đô la — ngay cả khi câu chuyện chính thống nói về một thế giới hậu USD. Khoan — tôi cần lùi lại và xem xét kỹ hơn cấu trúc dữ liệu hiện tại. Từ dashboard Dune tôi đã xây dựng từ năm 2023 — theo dõi dòng chảy stablecoin vào các sàn giao dịch tập trung ở khu vực APAC — có một tín hiệu rõ ràng. Dòng USDT từ các địa chỉ có đặc điểm hoạt động liên quan đến doanh nghiệp thương mại (giao dịch đều đặn theo chu kỳ 30 ngày, giá trị 500K-5M USD, giờ giấc hoạt động theo khung giờ làm việc châu Á) tăng 17% trong quý gần nhất. Đồng thời, USDC tập trung vào B2B payments vẫn ổn định. Điều này cho thấy giới xuất nhập khẩu đã bắt đầu sử dụng stablecoin như một công cụ tài chính thương mại bổ trợ — không phải để đầu cơ mà để vận hành. Đi sâu hơn vào cấu trúc giao thức. Insight ở cấp độ giao thức mà hầu hết mọi người bỏ lỡ nằm ở sự phát triển của các giao thức thanh toán lớp 2. Trong 18 tháng qua, tôi đã quan sát thấy sự dịch chuyển nhân tài từ các công ty công nghệ tài chính truyền thống sang các dự án blockchain tập trung vào thanh toán xuyên biên giới. Các kỹ sư từng làm việc tại Ant Group, Tencent Financial đang gia nhập các dự án xây dựng giải pháp thanh toán dựa trên zero-knowledge proof cho thương mại quốc tế. Họ mang theo kiến thức sâu về quy trình thanh toán, hệ thống clearing và hiểu biết về pain point của doanh nghiệp — điều mà nhiều dự án crypto trước đây thường thiếu. Setup tôi đang theo dõi ở đây — cụ thể là nhóm giao thức zk-bridge hỗ trợ thanh toán đa chuỗi — cho thấy một sự tăng tốc rõ rệt trong hoạt động phát triển. Số lượng commit trên GitHub tăng 40% so với cùng kỳ, và số nhà phát triển tích cực đã vượt qua mức trước chu kỳ downtrend. Nhưng câu hỏi cốt lõi không phải là 'giao thức nào sẽ thắng', mà là: liệu lớp thanh khoản stablecoin có tiếp tục phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng tập trung của Tether và Circle khi nhu cầu từ thương mại thực tế tăng vọt? Nếu bạn lọc Smart Money — cụ thể là làn sóng đầu tư từ các quỹ macro vào crypto trong quý này — bạn sẽ thấy họ đang đặt cược vào một chuỗi giá trị cụ thể: (1) thương mại toàn cầu dịch chuyển từ giao dịch dựa trên USD sang đa cực; (2) hệ thống thanh toán cũ không đáp ứng được nhu cầu về tốc độ và chi phí; (3) blockchain cung cấp một lớp giải quyết không cần niềm tin giữa các hệ thống tiền tệ khác nhau. Đây không phải là một câu chuyện tăng giá Bitcoin — đây là câu chuyện về cơ sở hạ tầng. Nhưng hãy cẩn thận với các giả định lý thuyết. Quốc tế hóa Nhân dân tệ không nhất thiết có nghĩa là 'Trung Quốc đang muốn lật đổ hệ thống USD' — ít nhất là trong ngắn hạn. Hành động của Bắc Kinh mang tính chất phòng thủ nhiều hơn là tấn công. Họ đang xây dựng một hệ thống thanh toán song song để giảm sự phụ thuộc vào các kênh do Mỹ kiểm soát. Khi một quốc gia — bất kể là Nga, Iran, hay bất kỳ ai ở vị thế tương tự — bị loại khỏi hệ thống SWIFT hoặc bị phong tỏa tài sản, họ sẽ chuyển sang các kênh khác. Và trong một thế giới mà các kênh chính thức đều bị giám sát chặt chẽ, các kênh phi tập trung trở nên hấp dẫn. Giao dịch thay đổi mọi thứ. Khi một nhà xuất khẩu dầu ở Trung Đông chấp nhận thanh toán bằng Nhân dân tệ, họ phải đối mặt với câu hỏi: giữ Nhân dân tệ, chuyển đổi sang đồng nội tệ, hay mua vàng/bitcoin? Mỗi lựa chọn đều có chi phí cơ hội và rủi ro. Nhưng khi họ nhận được stablecoin (đô la kỹ thuật số), họ có thể giữ giá trị, chuyển đổi sang bất kỳ loại tiền tệ nào khi cần, và không bị kiểm soát bởi bất kỳ ngân hàng trung ương nào. Đây chính là lý do tại sao khối lượng stablecoin quy đổi sang đồng Nhân dân tệ trên thị trường P2P lại tăng vọt khi các kênh chính thức thắt chặt. Quay lại câu hỏi về giá. Nhiều nhà phân tích đang cố gắng vẽ một đường thẳng giữa quốc tế hóa Nhân dân tệ và giá Bitcoin tăng. Điều này không chính xác về mặt cấu trúc. Bitcoin, với vai trò là tài sản không có quốc gia, không phải là người hưởng lợi trực tiếp từ quốc tế hóa Nhân dân tệ. Nó ảnh hưởng gián tiếp thông qua kênh đô la Mỹ: nếu phi đô la hóa làm suy yếu sức mạnh của USD trong thương mại toàn cầu, áp lực lạm phát dài hạn ở Mỹ có thể tăng, và Bitcoin — như một tài sản phòng hộ lạm phát — có thể hưởng lợi. Nhưng đây là một chuỗi logic dài, nhiều bước, và thời gian điều chỉnh có thể không trùng với kỳ vọng của các nhà giao dịch ngắn hạn. Một góc nhìn khác mà hầu hết các phân tích thị trường bỏ qua: tác động đến thanh khoản của các loại tiền tệ fiat khác. Thị trường ngoại hối truyền thống đã có sự thay đổi rõ rệt khi các ngân hàng trung ương châu Á đa dạng hóa dự trữ. Ngân hàng trung ương Trung Quốc đã tăng dự trữ vàng trong nhiều tháng liên tiếp — không phải vì họ tin vàng sẽ tăng giá, mà vì họ cần một tài sản thanh khoản, không có rủi ro đối tác, có thể dùng làm tài sản thế chấp trong các giao dịch hoán đổi tiền tệ. Trong một thế giới mà niềm tin vào các tổ chức chính trị đang suy giảm, vàng — và ở một mức độ nào đó, Bitcoin và các tài sản phi chủ quyền khác — trở thành lớp đệm tin cậy cuối cùng. Bây giờ hãy nói về điều mà tôi cho là quan trọng nhất: cấu trúc thị trường stablecoin sẽ phải thay đổi. Nếu quốc tế hóa Nhân dân tệ thành công trong việc tạo ra một khu vực thương mại sử dụng CNY, sẽ có nhu cầu về một loại stablecoin được neo theo CNY — hoặc ít nhất là một cách để phòng hộ rủi ro CNY/USD trên chuỗi. Hiện tại, thị trường này rất mỏng. Các loại stablecoin CNY (như CNHC) có thanh khoản không đáng kể so với USDT/USDC. Nhưng nếu nhu cầu từ thương mại thực tế tăng lên, ai đó sẽ xây dựng cây cầu đó. Và khi họ xây dựng, họ sẽ phải đối mặt với một vấn đề: làm thế nào để duy trì peg trong một môi trường mà đồng CNY không tự do chuyển đổi? Đây là nơi mà sự phức tạp kỹ thuật thực sự bắt đầu. Các stablecoin được neo theo CNY sẽ phải dựa vào một cơ chế dự trữ phức tạp hơn nhiều so với USD stablecoin. Họ có thể sử dụng kết hợp trái phiếu chính phủ Trung Quốc, vàng, và các tài sản kỹ thuật số thanh khoản khác. Hoặc họ có thể sử dụng một thiết kế thuật toán — nhưng chúng ta đã chứng kiến sự thất bại của mô hình thuật toán với UST. Technical debt trong thiết kế stablecoin được neo theo CNY sẽ là sự phụ thuộc vào tính thanh khoản và khả năng dự đoán của thị trường trái phiếu chính phủ Trung Quốc — một thị trường vẫn còn nhiều hạn chế về khả năng tiếp cận đối với nhà đầu tư nước ngoài. Trong một diễn biến đáng chú ý khác, sự phát triển của các giao thức thanh toán phi tập trung đang diễn ra song song với sự mở rộng của CIPS. Những gì tôi quan sát được từ dữ liệu on-chain là một sự phân tầng: dòng tiền chính thức lớn chảy qua CIPS, trong khi các giao dịch nhỏ hơn, linh hoạt hơn — đặc biệt là những giao dịch cần tốc độ và chi phí thấp — đang chảy qua các giao thức blockchain. Điều này tạo ra một hệ thống thanh toán hai lớp, nơi blockchain đóng vai trò là lớp bổ sung, linh hoạt cho các nhu cầu mà hệ thống chính thống không thể phục vụ hiệu quả. Tôi đã theo dõi sự phát triển của các kênh thanh toán này từ năm 2023, khi xây dựng một dashboard theo dõi dòng tiền từ các sàn giao dịch châu Á vào các giao thức DeFi. Qua 12 năm quan sát ngành, tôi có thể nhận ra một mô hình lặp lại: mỗi khi có một cú sốc chính sách từ Trung Quốc — dù là đàn áp khai thác, cấm giao dịch, hay đẩy mạnh quốc tế hóa — thì dòng tiền stablecoin từ khu vực này luôn tăng vọt. Không phải vì họ yêu thích crypto về mặt ý thức hệ, mà vì họ cần một công cụ tài chính hoạt động bên ngoài hệ thống giám sát. Một tín hiệu phân kỳ đáng chú ý: trong khi khối lượng giao dịch stablecoin tăng, dữ liệu từ các giao thức cho vay phi tập trung cho thấy nhu cầu vay bằng stablecoin ở khu vực châu Á cũng tăng. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ — đặc biệt là trong lĩnh vực xuất khẩu — đang sử dụng các giao thức cho vay như một công cụ quản lý vốn lưu động. Họ nhận stablecoin từ khách hàng nước ngoài, sử dụng làm tài sản thế chấp để vay stablecoin khác hoặc các tài sản cần thiết cho hoạt động sản xuất. Đây là một sự thay đổi cấu trúc — không chỉ là đầu cơ. Và đây là nơi khung phân tích thông thường sai lầm. Các nhà phân tích thị trường nhìn vào quốc tế hóa Nhân dân tệ như một câu chuyện vĩ mô — và cố gắng tìm ra tài sản crypto nào sẽ hưởng lợi. Nhưng họ bỏ qua lớp vi mô: các doanh nghiệp đang thực sự sử dụng blockchain như một phần của chuỗi cung ứng thanh toán của họ. Điều này không nhất thiết có nghĩa là giá của bất kỳ token cụ thể nào sẽ tăng. Nó có nghĩa là khối lượng giao dịch trên chuỗi sẽ tiếp tục tăng, tạo ra giá trị cho các giao thức cơ sở hạ tầng — ngay cả khi những giao thức này không được chú ý trên các diễn đàn đầu tư. Giao dịch thay đổi mọi thứ — từ cách chúng ta định nghĩa tiền tệ đến cách chúng ta vận hành doanh nghiệp. Khi Trung Quốc đẩy mạnh quốc tế hóa đồng tiền, họ vô tình củng cố vai trò của blockchain như một lớp trừu tượng hóa tiền tệ. Các doanh nghiệp không cần phải chọn giữa USD, CNY, hay EUR — họ có thể giữ stablecoin (bất kể loại nào), và chuyển đổi sang loại tiền tệ họ cần tại thời điểm giao dịch. Blockchain trở thành một lớp trung gian không cần xin phép giữa các hệ thống tiền tệ khác nhau. Nhưng có một nghịch lý cần được đối mặt. Quốc tế hóa Nhân dân tệ — như đang diễn ra — không phải là một quá trình phi tập trung. Nó được dẫn dắt bởi nhà nước, được kiểm soát chặt chẽ, và phục vụ lợi ích địa chính trị của Bắc Kinh. Trong khi đó, blockchain — theo thiết kế — là phi tập trung, kháng kiểm duyệt và không cần xin phép. Hai hệ thống này có mục tiêu khác nhau về cơ bản, ngay cả khi chúng vô tình hỗ trợ lẫn nhau trong ngắn hạn. Câu chuyện 'phi tập trung hóa tiền tệ' mà các nhà đầu tư crypto yêu thích có thể chỉ là một tầng nổi trên một hệ thống tập trung hóa mới nổi khác. Hãy nhìn vào ví dụ thực tế. Các kênh thanh toán xuyên biên giới do Trung Quốc hậu thuẫn — được xây dựng trên các công nghệ do nhà nước kiểm soát — đang phát triển nhanh chóng. mBridge, một dự án tiền tệ kỹ thuật số ngân hàng trung ương đa phương, đã chuyển sang giai đoạn thử nghiệm rộng rãi hơn. Trong khi đó, các giao thức DeFi tập trung vào thanh toán vẫn phải vật lộn với bài toán thanh khoản và áp dụng. Sự phân kỳ này cho thấy rằng nhu cầu thực sự không nằm ở tính phi tập trung — mà nằm ở hiệu quả. Nếu ngân hàng trung ương có thể xây dựng một hệ thống thanh toán nhanh hơn, rẻ hơn và tiện lợi hơn, họ sẽ không cần đến blockchain công khai — trừ khi hệ thống đó bị giới hạn bởi chính trị hoặc địa chính trị. Điều này dẫn tôi đến một quan sát về lĩnh vực mà tôi ít chắc chắn nhất nhưng nghĩ rằng quan trọng nhất: sự gia tăng vai trò của đồng vàng — và các tài sản có tính chất tương tự — trong hệ thống thanh toán quốc tế. Ngân hàng trung ương Trung Quốc đã tăng dự trữ vàng trong 18 tháng liên tiếp. Không phải vì họ dự đoán giá vàng tăng — mà vì họ cần một tài sản không có rủi ro đối tác, có thể thanh khoản hóa nhanh chóng trong trường hợp khủng hoảng. Trong một thế giới nơi các tài sản tài chính của nhau có thể bị đóng băng, vàng là một trong số ít tài sản không bị kiểm soát bởi bất kỳ chính phủ nào. Bitcoin — và một số tài sản crypto khác — đóng vai trò tương tự cho các thực thể nhỏ hơn không có khả năng mua vàng với quy mô lớn. Một nhà nhập khẩu vừa ở Việt Nam, Indonesia hay Nigeria không thể dễ dàng mua một tấn vàng. Nhưng họ có thể mua Bitcoin hoặc stablecoin để giữ giá trị tạm thời trong chu kỳ thanh toán. Khi có nhu cầu thực tế từ thương mại, các dòng chảy này sẽ được phản ánh trong dữ liệu on-chain — và đây chính là thứ mà tôi đang theo dõi chặt chẽ trong dashboard của mình. Trong ba tháng qua, tôi ghi nhận một mô hình rõ rệt: khối lượng giao dịch stablecoin từ các địa chỉ có liên quan đến thương mại hàng hóa (nông sản, năng lượng, nguyên liệu thô) tăng mạnh vào các ngày giao dịch cuối tuần — thời điểm hệ thống ngân hàng truyền thống đóng cửa. Đây không phải là đầu cơ. Đây là hoạt động vận hành doanh nghiệp thực sự được chuyển sang blockchain vì hệ thống cũ không đáp ứng được nhu cầu về thời gian và chi phí. Nếu mô hình này tiếp tục — và tôi tin là nó sẽ tiếp tục, bởi vì nhu cầu cấu trúc đã được xác lập — thì sự phát triển của các giao thức thanh toán phi tập trung sẽ không còn phụ thuộc vào chu kỳ đầu cơ của thị trường crypto. Nó sẽ được thúc đẩy bởi các dòng tiền thương mại thực tế. Điều này có nghĩa là các nhà phân tích cần thay đổi cách họ đánh giá giá trị của các giao thức — thay vì chỉ nhìn vào TVL hay số lượng người dùng, họ cần nhìn vào khối lượng thanh toán thực tế được xử lý, độ sâu thanh khoản trong các giờ giao dịch châu Á, và mức độ tích hợp với các doanh nghiệp thương mại. Một sai lầm khác mà các nhà đầu tư thường mắc phải là coi quốc tế hóa Nhân dân tệ như một xu hướng tuyến tính. Quá trình này sẽ có những bước lùi. Lịch sử đã chứng minh — đặc biệt là sau sự kiện '811' năm 2015 — rằng quá trình quốc tế hóa tiền tệ của Trung Quốc có thể bị đảo ngược bởi các cú sốc thị trường, quyết định chính sách, hoặc áp lực địa chính trị. Khi đảo ngược xảy ra, hệ thống thanh toán crypto sẽ đóng vai trò như một tấm đệm — hấp thụ các dòng tiền chuyển hướng từ các kênh chính thống. Điều này có nghĩa là tác động của quốc tế hóa Nhân dân tệ đối với crypto không phải là một câu chuyện tăng giá liên tục — mà là một chuỗi các biến động tăng mạnh trong các giai đoạn bất ổn, xen kẽ với sự ổn định tương đối. Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh một điều mà những người tham gia thị trường thường bỏ qua khi phân tích quốc tế hóa Nhân dân tệ và tác động đến crypto: vai trò của đồng Nhân dân tệ trong các hệ thống thanh toán kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành (CBDC). Đồng Nhân dân tệ kỹ thuật số (e-CNY) đã không được triển khai trong các kịch bản xuyên biên giới như nhiều người kỳ vọng. Thay vào đó, hệ thống chính thức của Trung Quốc tập trung vào mBridge và các kênh thanh toán liên ngân hàng. Khi hệ thống này phát triển, nó sẽ tạo ra một song song: hệ thống chính thức cho các giao dịch lớn, tuân thủ; hệ thống crypto cho các giao dịch nhỏ hơn, linh hoạt hơn. Ranh giới giữa hai hệ thống sẽ không rõ ràng — và nó chính xác là nơi các cơ hội kinh doanh xuất hiện. Bây giờ, khi tôi nhìn vào dữ liệu — sự tăng trưởng của khối lượng stablecoin trong thương mại châu Á, sự gia tăng dòng vốn vào các giao thức thanh toán, sự dịch chuyển nhân tài từ fintech truyền thống sang crypto — tôi thấy một cấu trúc đang hình thành. Nó không giống với câu chuyện 'Bitcoin sẽ thay thế USD' mà những người theo chủ nghĩa tối đa hóa thường kể. Nó giống với một hệ thống đa tầng hơn: USD vẫn đóng vai trò là trung tâm thanh khoản; các stablecoin đóng vai trò là lớp trừu tượng hóa cho giao dịch quốc tế; và các tài sản như Bitcoin và vàng đóng vai trò là tầng dự trữ giá trị cuối cùng. Quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ — dù thành công hay không — sẽ không thay đổi cấu trúc này trong ngắn hạn. Nhưng nó sẽ tăng tốc việc áp dụng các lớp trung gian không cần giấy phép, bởi vì nó làm tăng nhu cầu về sự linh hoạt và độc lập trong thanh toán xuyên biên giới. Đối với các nhà phân tích và nhà đầu tư đang cố gắng tìm kiếm các tín hiệu trong một thị trường đang đi ngang, lời khuyên của tôi là: đừng tập trung vào việc đoán hướng giá ngắn hạn. Hãy theo dõi khối lượng thanh toán xuyên biên giới qua các giao thức blockchain, sự tăng trưởng của các doanh nghiệp sử dụng stablecoin cho hoạt động thực tế, và các dòng vốn từ các quỹ đầu tư có hiểu biết về vĩ mô. Những tín hiệu này sẽ cho bạn biết — sớm hơn nhiều so với các chỉ báo kỹ thuật — nơi giá trị thực sự đang được tạo ra. Một trong những setup mà tôi đang theo dõi kỹ lưỡng nhất là sự phát triển của các giao thức thanh toán dựa trên các chuỗi khối có phí thấp. Khi khối lượng giao dịch thương mại tăng lên, chi phí giao dịch trở thành một yếu tố quyết định. Các giao thức trên những chuỗi này có lợi thế cạnh tranh tự nhiên — không cần bất kỳ sự chấp thuận nào từ các cơ quan quản lý truyền thống. Trong một thị trường nơi sự chú ý tập trung vào các loại token có vốn hóa lớn, các giao thức này là một điểm mù trong nhận thức. Nếu bạn lọc Smart Money — ngân sách và hoạt động của các quỹ mạo hiểm trong lĩnh vực thanh toán — bạn sẽ thấy một dòng vốn đang chảy vào hướng này. Và đây chính là nơi mà tôi tin là các cơ hội lớn nhất sẽ xuất hiện trong chu kỳ tiếp theo.